آشنایی با انواع روف گاردن

روف گاردن یا بام سبز، یکی از کاربردی ترین و جذاب ترین راهکارهای معماری نوین برای بازگرداندن طبیعت به فضای شهری است. با گسترش شهرنشینی و کاهش فضاهای سبز، استفاده از پشت بام ساختمان ها برای ایجاد فضای سبز به یک راه حل هوشمندانه تبدیل شده است. امروزه روف گاردن ها نه تنها در برج های مسکونی و اداری، بلکه در ویلاها، مراکز تجاری، رستوران ها و حتی فضاهای صنعتی نیز اجرا می شوند. در این مقاله به بررسی انواع روف گاردن بر اساس روش اجرا، سبک طراحی و نوع کاربری می پردازیم.

انواع روف گاردن بر اساس روش اجرا

یکی از رایج ترین دسته بندی ها، تقسیم بندی روف گاردن بر اساس نحوه اجراست. در این دسته بندی سه نوع اصلی وجود دارد:

روف گاردن گسترده  (Extensive)

روف گاردن گسترده ساده ترین و سبک ترین نوع بام سبز است. در این روش، لایه ای یکنواخت از بستر کاشت با ضخامت حدود ۱۰ تا ۲۰ سانتی متر روی بام اجرا می شود. به دلیل عمق کم خاک، تنها گیاهانی قابل کاشت هستند که ریشه های سطحی و نیاز آبی کمی دارند؛ مانند گیاهان پوششی، ساکولنت ها، چمن های مقاوم و برخی گیاهان دارویی کم ریشه

روف گاردن گسترده به دلیل وزن کمتر نسبت به سایر روش ها، هزینه اجرای پایین تر و نیاز محدود به نگهداری، گزینه ای اقتصادی و کاربردی برای بسیاری از ساختمان ها محسوب می شود. این نوع بام سبز عمدتا با هدف بهبود شرایط زیست محیطی، کاهش اثر جزیره حرارتی در شهرها، افزایش عایق حرارتی ساختمان و ارتقای منظر شهری اجرا می شود و معمولا برای استفاده مستقیم، رفت وآمد مداوم یا ایجاد فضای نشیمن گسترده طراحی نخواهد شد.

روف گاردن متمرکز  (Intensive)

روف گاردن متمرکز پیشرفته ترین و کامل ترین نوع بام سبز است. در این روش عمق بستر کاشت افزایش می یابد و در برخی نقاط به بیش از ۵۰ سانتی متر یا حتی یک متر می رسد. همین موضوع امکان کاشت گیاهان متنوع تری را فراهم می کند، از جمله درختان، درختچه ها، گیاهان گلدار، چمن و گیاهان رونده

روف گاردن متمرکز با تنوع گیاهی بالا و امکان کاشت درختان، درختچه ها و گیاهان متنوع، این قابلیت را دارد که فضایی کاملا باغ گونه روی بام ایجاد کند و با طراحی فضاهای نشیمن، اجرای آلاچیق، پرگولا، آبنما و آتشدان به محیطی کاربردی و دلنشین تبدیل شود. با این حال، این روش پرهزینه ترین نوع روف گاردن محسوب می شود و به دلیل عمق بیشتر بستر کاشت، وزن بالاتری به سازه وارد می کند؛ بنابراین پیش از اجرا، انجام محاسبات دقیق سازه ای برای اطمینان از تحمل بار اضافی ساختمان ضروری است. با وجود هزینه بالا، روف گاردن متمرکز مطلوب ترین گزینه برای ایجاد یک فضای سبز کاربردی و لوکس روی بام است.

روف گاردن نیمه متمرکز یا مدولار  (Modular / Portable)

روف گاردن مدولار یا نیمه متمرکز ترکیبی از دو روش گسترده و متمرکز است که در آن از باکس ها یا ماژول های آماده کاشت به صورت پرتابل و قابل جابه جایی استفاده می شود. همین ساختار باعث می شود اجرای آن سریع تر انجام گیرد و در صورت نیاز بتوان چیدمان فضا را به راحتی تغییر داد. همچنین به دلیل توزیع کنترل شده وزن از طریق ماژول ها، مدیریت بار وارده به سازه آسان تر بوده و در عین حال انعطاف پذیری بالایی در طراحی و جانمایی پوشش گیاهی و عناصر مختلف فراهم می شود.

در این روش می توان با تنوع در عمق باکس ها، گیاهان متنوعی کاشت و در کنار آن مبلمان فضای باز، آتشدان، آبنما و سازه هایی مانند پرگولا یا آلاچیق را اضافه کرد. این نوع گزینه ای مناسب برای ساختمان هایی است که محدودیت بار دارند یا کارفرما تمایل به اجرای قابل تغییر دارد.

انواع روف گاردن بر اساس سبک طراحی

مانند طراحی داخلی و محوطه سازی، روف گاردن نیز می تواند بر اساس سبک های مختلف اجرا شود. انتخاب سبک به سلیقه کارفرما، معماری ساختمان و نوع کاربری بستگی دارد.

روف گاردن مدرن

در سبک مدرن، خطوط صاف، فرم های ساده و ترکیب متریال های مینیمال اهمیت دارند. در ضمن گیاهان انتخابی در این سبک معمولا فرم هندسی یا ساختار منظم دارند.  ویژگی های این سبک شامل:

• استفاده از سنگریزه های سفید
• فلاورباکس های ساده و مکعبی
• نورپردازی خطی
• مبلمان مینیمال
• ترکیب چوب ترمووود و فلز

روف گاردن کلاسیک

در سبک کلاسیک از عناصر تزئینی بیشتر استفاده می شود. گیاهان گلدار و بوته های هرس شده منظم در این سبک کاربرد زیادی دارند. ویژگی های این سبک عبارتند از:

• مبلمان فرفورژه
• آبنماهای سنتی
• گلدان های سنگی
• تقارن در طراحی

روف گاردن مینیمال یا طبیعی

در این سبک تمرکز بر سادگی و نزدیکی به طبیعت است. این نوع طراحی حس آرامش و سادگی را القا می کند و برای فضاهای کوچک بسیار مناسب است. استفاده از:

• گیاهان علفی و وحشی
• چوب طبیعی
• ترکیب رنگ های خنثی
• حذف عناصر تزئینی اضافی

انواع روف گاردن بر اساس نوع کاربری

کاربری روف گاردن تاثیر مستقیمی بر طراحی، متریال، انتخاب گیاهان و تجهیزات آن دارد.

بام باغ مسکونی

بام باغ مسکونی رایج ترین نوع روف گاردن است که در آپارتمان ها، برج های مسکونی و ویلاها اجرا می شود. هدف اصلی در این نوع طراحی، ایجاد فضایی امن و در دسترس برای استراحت، دورهمی های خانوادگی و بهره مندی سریع از فضای سبز بدون نیاز به خروج از ساختمان است. این فضا می تواند به محلی برای صرف صبحانه، برگزاری مهمانی های کوچک یا حتی مطالعه و آرامش روزانه تبدیل شود.

در طراحی بام باغ مسکونی معمولا فضای نشیمن راحت، باربیکیو، نورپردازی شبانه و پوشش گیاهی چهارفصل در نظر گرفته می شود تا محیط در تمام طول سال جذابیت داشته باشد. انتخاب گیاهان مقاوم به شرایط اقلیمی منطقه و پیش بینی سایه بان یا پرگولا نیز نقش مهمی در افزایش کارایی این فضا دارد. ایمنی جان پناه ها و کف سازی استاندارد از الزامات اساسی این نوع روف گاردن است.

روف گاردن با کاربری زراعتی

در روف گاردن زراعتی، تمرکز اصلی بر تولید محصولات خوراکی است. در این نوع می توان انواع سبزیجات، صیفی جات و حتی برخی میوه ها را به صورت ارگانیک پرورش داد. این کاربری علاوه بر تامین بخشی از نیاز غذایی خانواده، حس مشارکت در فرآیند کاشت و برداشت را ایجاد کرده است و ارتباط ساکنان با طبیعت را تقویت می کند.

در طراحی این نوع بام سبز، توجه ویژه به بار سازه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بسترهای کاشت عمیق و آبیاری منظم وزن قابل توجهی ایجاد می کنند. اجرای سیستم آبیاری استاندارد، زهکشی مناسب و استفاده از بسترهای چندطبقه برای افزایش بهره وری از نکات کلیدی است. در مقیاس کوچک، این روش برای مصرف خانوادگی کاربرد دارد؛ اما در ابعاد بزرگ تر می تواند به یک فعالیت اقتصادی سودآور تبدیل شود.

کافه روف گاردن

کافه روف گاردن یکی از جذاب ترین کاربری های تجاری بام سبز است که با ترکیب فضای باز و نیمه باز، محیطی متفاوت و دلنشین برای مشتریان ایجاد می کند. حضور در فضایی سرسبز همراه با چشم انداز شهری، تجربه ای متمایز از صرف غذا یا نوشیدنی فراهم می آورد و همین موضوع باعث محبوبیت این فضاها شده است.

در طراحی کافه روف گاردن، ترکیب فضای سرپوشیده و روباز، نورپردازی حرفه ای، استفاده از گیاهان طبیعی برای ایجاد حس آرامش و امکان استفاده چهارفصل اهمیت زیادی دارد. علاوه بر زیبایی، رعایت الزامات ایمنی، پیش بینی مسیرهای دسترسی مناسب، طراحی تاسیسات استاندارد و در نظر گرفتن بار سازه از مسائل فنی حیاتی در این نوع پروژه هاست.

روف گاردن اداری

روف گاردن اداری با هدف ارتقای کیفیت محیط کار طراحی می شود و می تواند فضایی برای برگزاری جلسات، استراحت میان روز کارکنان یا حتی انجام فعالیت های کاری در فضای باز فراهم کند. حضور در محیطی سبز و آرام، استرس کاری را کاهش داده و بهره وری کارکنان را افزایش می دهد.

در این نوع طراحی معمولا آلاچیق یا آتریوم چهارفصل، میزهای جلسات، سایه بان و فضای نشیمن رسمی در نظر گرفته می شود. انتخاب متریال مقاوم، چیدمان منظم و نورپردازی ملایم برای حفظ فضای حرفه ای اهمیت دارد. همچنین باید به جانمایی مناسب فضاها توجه ویژه داشت تا آرامش محیط حفظ شده و تداخل صوتی با بخش های داخلی ساختمان به حداقل برسد.

سخن آخر

روف گاردن ها از نظر روش اجرا، سبک طراحی و نوع کاربری تنوع گسترده ای دارند. انتخاب نوع مناسب به عوامل مختلفی مانند توان سازه، بودجه، هدف کاربری و سلیقه کارفرما بستگی دارد. یک طراحی اصولی و اجرای حرفه ای می تواند با مدیریت صحیح هزینه ها، بهترین نوع روف گاردن را متناسب با شرایط پروژه انتخاب کند و فضایی سبز، ایمن و ماندگار روی بام ساختمان ایجاد نماید. شما می توانید تجهیزات مورد نیاز انواع روف گاردن را با بهترین کیفیت و قیمت از بامرنگ تهیه کنید.